گفتگو با تاریخ: مصاحبه با کیانوری دبیر اول حزب توده

کتاب «گفتگو با تاریخ» متن کامل مصاحبه با «نورالدین کیانوری» دبیراول حزب توده است. نیمه اول این کتاب، پیش از این با همین عنوان در سال ۱۳۷۶ توسط انتشارات نگره چاپ شده بود و با درگذشت کیانوری در سال ۱۳۷۸ دست‌اندرکاران مصاحبه موفق به اصلاح و رفع ابهام متن افزوده، نشدند.
اینک موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی ضمن بازیابی نیمه دوم مصاحبه، آن را به همراه بخش پیشین در یک کتاب مستقل با همان عنوان منتشر کرده است. در ویرایش کتاب حاضر تغییر و اصلاح اندکی به شرح زیر به عمل آمده است : ۱. در بخش پیشین تنها به اصلاح اغلاط چاپی بسنده شده است؛ ۲. در بخش جدید توضیحات مختصری در پای بعضی صفحه‌ها افزوده شده است.
کیانوری در این کتاب گوشه هایی از خاطرات سالیان فعالیت خود را با آزادی باز گفته و از دیدگاه خود نقش برخی از شخصیتهای سیاسی تاریخ معاصر ایران را بررسی و برخی از دیدگاههای رایج در تاریخ نویسی ایران را نقد و تحلیل کرده است.
کیانوری از دوران جوانی که با گروه ۵۳ نفر به زندان افتاد تا زمانی که عنوان دبیر اول حزب توده ایران را داشت از فعالان و رهبران برجسته حزب توده بوده است. کیانوری در سال ۱۳۲۲ به عضویت کمیته مرکزی انتخاب شد. در سال ۱۳۳۳ به شوروی گریخت و در سال ۱۳۵۷ به عنوان دبیر اول حزب توده ایران برگزیده شد و در زندگی سیاسی خود افت و خیزهای بسیاری را از سرگذرانده است.
اما چنان که از نظریات او پیدا است، فروپاشی شوروی و شکست حزب توده و نیز تحولات فکری و فرهنگی جهان در چند دهه اخیر تاثیر چندانی بر دیدگاه های او نگذاشته است و کیانوری هنوز هم با همان نگرش از همان منظری به تاریخ می نگرد که می توان از آن به عنوان نگرش سنتی - روسی چپ ایران و حزب توده در چند دهه گذشته یاد کرد.
به هر حال از آن روی که کیانوری در تاریخ چپ ایران یکی از برجسته ترین و پرسابقه ترین رهبران فعال است، در خاطرات و نظریات او بسیاری از حوادث و واقعیات ها بازگفته می شود و برخواننده است تا با دیده انتقادی، طلا را از مس بازشناسد.
این کتاب از یک مقدمه و چند فصل تشکیل شده که عناوین آن عبارتند از : تاریخ و تاریخ نویسی، قضایای حزب ایران، نقش بریتانیا در روی کار آوردن رضا خان، دوران پادشاهی محمد رضا، تدارک کودتا، غرب و غرب شناسی و آمریکا، نفوذ فرهنگی، سیاسی بیگانگان و جریان روشنفکری، اتحاد جماهیر شوروی و کمونیسم و سوسیالیسم، تاریخ و ضرورت مطالعه آن.